KONKORDATO
7101 sayılı “İcra Ve İflâs Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” 28.02.2018 tarihinde kabul edilmiş ve 15.03.2018 tarih ve 30361 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yayım tarihi itibari ile yürürlüğe girmiştir. ( Kanun’un 48-49 ve 64. maddeleri 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu Kanun ile devam edenler hariç olmak üzere “iflas erteleme” müessesi ortadan kalkmış ve yerine “konkordato” müessesinin kapsamı genişletilmiştir.
Yapılan bu değişiklik ile şimdilik iflas ertelemedemevcut olan eksiklikler giderilmiş gibi gözükmektedir. Özellikle iflas ertelemede yargılama sürecinin uzunluğu, erteleme sürecindeki şirketin tam manası ile denetlenememesi, alacaklıların sürece müdahale edememeleri gibi hususlar genişletilen maddeler yardımıyla ortadan kaldırılmıştır. Yenidüzenleme ile konkordato müessesesi, belirli süreli, mahkemenin ve mahkeme tarafından atanmış komiserin denetiminde ve alacaklıların söz sahibi olacağı bir sistem halini almıştır. Şimdi genel hatları ile “konkordato” müessesine bir göz atalım.
Konkordato (İflas Anlaşması) Nedir? Kimler Konkordato talebinde bulunabilir?
Konkordato, kolay tabiri ile iflas anlaşması, mali durumu bozulan ve ödeme güçlüğü çeken iyi niyetli borçluların, mali durumlarını düzeltebilmesi ve varlığını devam ettirebilmesi için başvurduğu hukuki bir müessesedir. Borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi bulunan herhangi bir borçlu ya da iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da konkordato talebinde bulunabilir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285. Maddesi; “Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir. İflâs talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.” şeklinde düzenlemiştir. Maddeden de açıkça anlaşıldığı gibi, mali durumunu düzeltmek isteyen her borçlu ve bu borçlunun alacaklıları konkordato talebinde bulunabilirler.
Konkordato Müessesine Kimler Başvurabilir?
İflasa tabi olan borçlular (şirketler, tacirler vb.) konkordato yoluna başvurabileceği gibi, iflasa tabi olmayan borçlular (gerçek kişi) için de bu hak tanınmıştır.
Konkordato Talebinde Yetkili ve Görevli Mahkeme?
İflasa tabi olan borçlular için yetkili ve görevli mahkeme, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesidir. Merkezi yurtdışında bulunan borçlular içinse, yurtiçinde şubesinin bulunduğu yer, birden fazla şubesinin bulunması halinde ise merkez şubesinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir.
İflasa tabi olmayan borçlular da ise, borçlunun yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi yetkili ve görevlidir.
Konkordato Talebine Hangi Belgeler Eklenmelidir?
Konkordato talebinde bulunan borçlu, aşağıda belirtilmiş olan belgeleri talebine ekleyerek başvurması gerekmektedir.
-Borçlunun, borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini, bu kapsamda alacaklıların,alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacaklarını, ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağını, borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli malî kaynağın sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak sağlanacağını gösteren konkordato ön projesi.
-Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler; borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançolar, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri, borçlunun malî durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler, maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler, tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler.
-Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.
-Konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo.
-Sermaye Piyasası Kurulu veya Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösteren finansal analiz raporları ile dayanakları.
Sunulan mali tabloların tarihi, başvuru tarihinden en fazla 45 gün öncesine ait olabilirler. Daha öncesine ait belgeler kabul görmemektedir. Ayrıca borçlu, mahkeme veya komiser tarafından istenen başkaca bir kayıt veya evrak olması halinde, bunları da temin ederek, verilen sürede sunması zorunludur.
Konkordato Talebi Üzerine Ne Kadar Mühlet(Süre) Verilir?
Konkordato talebi üzerine mahkeme tarafında iki farklı mühlet (süre) verilmektedir. Geçici mühlet ve kesin mühlet.
Geçici mühlet, ilk başvuruda, belgelerin eksiksiz olduğunun tespiti üzerine derhal verilen mühlettir. Geçici mühletin süresi 3 aydır. Ancak bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere, borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine 2 ay uzatılabilir. Fakat her halükarda geçici mühletin süresi 5 ayı geçemez. Geçici mühlet kararı ile birlikte mahkeme tarafından bir geçici komiser görevlendirilir. Gerekli durumlarda geçici komiser sayısı üç olarak da belirlenebilir. Tayin edilen geçici komiser, mahkeme tarafından verilen mühlette, konkordatonun başarıya ulaşıp ulaşamayacağı konusunda bir rapor hazırlayarak mahkemeye ibraz eder.
Kesin mühlet ise, geçici mühlet içinde yapılan araştırmada ve geçici komiser tarafından hazırlanan raporda, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması halinde verilen süredir. Bu durumda mahkeme tarafından borçluya 1 yıllık kesin mühlet verilir. Kesin mühlet, güçlük arz eden özel durumlarda ve komiserin veya borçlunun talebi üzerine mahkeme tarafından 6 aya kadar uzatılabilir. Ancak mühletin uzatılması talebinin, 1 yıllık kesin mühlet süresi içerisinde yapılmış olması gerekmektedir.
Kesin mühlet süresi içerisinde borçlu aleyhine, 6183 sayılı Kanundan kaynaklanalar da dahil hiçbir takip yapılamaz ve daha önceden başlatılan takipler varsa onlar da durur. Ayrıca ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları da uygulanmaz.
Kesin mühlet süresi içinde borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Şu kadar ki, mühlet kararı verirken veya mühlet içinde mahkeme, bazı işlemlerin geçerli olarak ancak komiserin izni ile yapılmasına veya borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir. Borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz ve işletmenin devamlı tesisatını kısmen dahi olsa devredemez, takyit edemez (kısıtlayamaz) ve ivazsız (karşılıksız) tasarruflarda bulunamaz. Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür.
Konkordato Komiserinin Görevleri Nelerdir?
Dosyayı teslim alan komiser kesin mühlet içinde, konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade eder. Komiserin görevleri şunlardır:
- Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak.
- Borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek.
- Bu kanunda verilen görevleri yapmak.
- Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak.
- Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek.
- Talepte bulunan diğer alacaklılara konkordatonun seyri ve borçlunun güncel malî durumu hakkında bilgi vermek.
- Mahkeme tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.
- Komiser, görevlendirilmesini müteakip borçlunun mevcudunun bir defterini yapar ve malların kıymetlerini takdir eder.
Komiser, geçici mühlet kararının ilanı tarihinden itibaren 15 gün içinde, alacaklıları, alacaklarını bildirmeye davet eder.
Ayrıca, konkordato komiserinin, konkordatoya ilişkin işlemleri ile ilgili olarak mahkemeye şikâyette bulunulabilir. Bu şikâyetler, Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.
Alacaklılar Kurulu Nedir? Kimlerden oluşur?Görevleri nelerdir?
Kesin mühlet kararının verilmesi ile birlikte, takdiri mahkemede olmak üzere konkordato talebinde bulunan borçlunun alacaklılarından oluşan kuruldur. Alacaklılar kurulunun sayısı, yediyi geçmemek şartı ile tek sayıda olmak zorundadır. Kurulun hangi alacaklılardan oluşacağı mahkemenin takdirindedir. Alacaklılar kurulan bu görev için herhangi bir ücret takdir edilmez.
Alacaklılar kurulu her ay, en az bir keretoplanmak zorundadır. Kurul, kararlarını hazır bulunanların oy çokluğu ile alır. Konkordato komiseri de bu toplantılarda hazır bulunur ve alınan kararları imza altına alarak tutanağa bağlar.
Alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerine nezaret eder; komisere tavsiyelerde bulunabilir ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir. Alacaklılar kurulu komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa, mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir. Mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir.
Konkordato Sürecindeki İşlemlere Karşı Başvurulacak Kanun Yolları Nelerdir?
Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması, kesin mühlet talebinin kabulü ve mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı kanun yolunabaşvurulamaz.
Kesin mühlet talebinin değerlendirilmesi sonucunda, hakkında iflâs kararı verilmeyen borçlunun, konkordato talebinin reddine karar verilirse, borçlu veya varsa konkordato talep eden alacaklı bu kararın tebliğinden itibaren on gün içinde istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir. Bölge adliye mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak mühlet kararı verildiği hâllerde dosya, komiserin görevlendirilmesi de dâhil olmak üzere müteakip işlemlerin yürütülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilir.
Konkordatonun Sona Ermesi?
Konkordato komiseri, hazırladığı rapor ile amaçlanan iyileşmenin gerçekleştiğini kesin mühletin bitiminden önce bildirmesi halinde mahkeme, kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine resen karar verir.
Ayrıca, iflasa tabi borçlular bakımından, kesin mühletin verilmesinden sonra;
-Borçlunun malvarlığının korunması için iflâsın açılması gerekiyorsa.
-Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılıyorsa.
-Borçlu, uyması gereken kurallara aykırı davranır veya komiserin talimatlarına uymazsa.
- Borca batık olduğu anlaşılan bir sermaye şirketi veya kooperatif, konkordato talebinden feragat ederse, mahkeme tarafından kesin mühlet kaldırılarak konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflasına resen karar verilir.
İflasa tabi olmayan borçlular bakımından ise, kesin mühletin verilmesinden sonra;
- Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılıyorsa.
- Borçlu, uyması gereken kurallara aykırı davranır veya komiserin talimatlarına uymazsa, mahkeme tarafından kesin mühlet kaldırılarak konkordato talebinin reddine karar verilir.
Görüleceği üzere konkordato müessesesi, mali durumu bozulmuş iyi niyetli borçluların hem mali durumunu düzeltmelerine hem de borçlarından kurtulmalarına imkân vermektedir. Aynı zamanda bu müessese, borçlunun alacaklılarını da korumaktadır. Burada önemli bir husus da, borçlunun iyi niyetli olması hususudur. Konkordato talebi ile borçlunun, alacaklılarından mal kaçırma niyetinde olduğu ortaya çıkarsa konkordato talebi derhal reddedilecektir.
Sonuç olarak, konkordato talebinde bulunacak borçluların da, borçlusu konkordato talebinde bulunan alacaklıların da, konkordato sürecini avukat vasıtası ile yürütmesi ve takip etmesi, hak kaybı yaşanmasının önüne geçilmesi açısından önem arz etmektedir.
